2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, w którym stwierdził, że art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 305(1) – 305(4) ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jaki jest praktyczny wymiar powyższego orzeczenia? Otóż jak stwierdził sam Trybunał w swoim orzeczeniu „jeżeli nie istniała przed dniem wejścia w życie art. 305(1)-305(4) k.c. instytucja służebności przesyłu w nich uregulowana, to nie sposób przyjąć, że możliwe było władanie cudzą nieruchomością w zakresie tego prawa przed tą datą (posiadanie takiej służebności). Zatem w ogóle nie istniała możliwość zasiedzenia służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305(1)
-305(4) k.c., ponieważ takiej służebności wówczas jeszcze nie było.
Krótko mówiąc – przed wejściem w życie przepisów Kodeksu cywilnego, które regulują obecnie instytucję służebności przesyłu (czyli przepisów art. 305(1) do 305(4) Kodeksu cywilnego), które to przepisy weszły w życie 3 sierpnia 2008 roku, niemożliwe było posiadanie takiej służebności np. przez przedsiębiorstwo energetyczne czy Skarb Państwa, ponieważ taka służebność wcześniej nie istniała. Nie można więc było władać cudzą nieruchomością w sposób, który odpowiada dzisiejszemu rozumieniu służebności przesyłu.
Konsekwencją takiego rozumienia powyższych przepisów jest brak prawnej możliwości zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo energetyczne, z uwzględnieniem okresu przed 3 sierpnia 2008 roku. To z kolei oznacza, że w zdecydowanej większości przypadków, termin zasiedzenia służebności przesyłu jeszcze nie upłynął, albowiem od 2008 roku nie upłynęły do dziś okresy zasiedzenia uregulowane w Kodeksie cywilnym. Jeśli zaś przedsiębiorstwa energetyczne nie zasiedziały dotychczas służebności przesyłu z tytułu posiadanej na tysiącach cudzych nieruchomości infrastruktury np. w postaci słupów energetycznych czy linii przesyłowych, to oznacza, że zastosowanie mają i wciąż aktualne pozostają pozostałe regulacje Kodeksu Cywilnego, w tym te które dotyczą wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości.
W przeszłości stałą praktyką przedsiębiorstw energetycznych było występowanie z wnioskami o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu (lub służebności gruntowej, której treść odpowiada służebności przesyłu), w sytuacjach gdy właściciele określonych nieruchomości domagali się od tych przedsiębiorstw wynagrodzenia za korzystanie z ich nieruchomości. Najczęściej w takich sytuacjach okazywało się, że do zasiedzenia doszło wiele lat temu, co z kolei skutkowało brakiem możliwości dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, albowiem najczęściej roszczenia te uległy już przedawnieniu. Cytowany na wstępie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w diametralny sposób zmienia tą sytuację. Obecnie bowiem przedsiębiorstwa energetyczne nie będą miały możliwości występowania o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu (lub analogicznej służebności gruntowej), co z kolei otworzy właścicielom nieruchomości prawo do dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z ich nieruchomości.
Podsumowując – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2025 r. otwiera możliwość dochodzenia przez właścicieli nieruchomości wynagrodzenia za korzystanie z ich własności m.in. przez przedsiębiorstwa energetyczne, które posiadają na ich nieruchomościach infrastrukturę przesyłową. Jednocześnie wyrok ten zabezpiecza właścicieli nieruchomości przed domaganiem się stwierdzenia zasiedzenia służebności przesyłu, co w praktyce stanowiło w przeszłości poważne ograniczenie prawa własności.
Jeśli chcesz skonsultować, czy możesz domagać się wynagrodzenia od przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu infrastruktury, która znajduje się na twojej działce, zapraszam do kontaktu z Kancelarią.